Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Διόφαντος ο Αλεξανδρεύς. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Διόφαντος ο Αλεξανδρεύς. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Παρασκευή 26 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή 19 Αυγούστου 2012
Diophantus of Alexandria. T.L. Heath
Heath was distinguished for his work in Greek Mathematics and author several books on Greek mathematicians. It is primarily through Heath's translations that modern English-speaking readers are aware of what Archimedes did. His translation of the celebrated Archimedes Palimpsest, however, was based on a transcription that had lacunae, which scholars such as Reviel Netz have been able to fill in to a certain extent, by exploiting modern scientific methods of imagery not available in Heath's time. When Heath's Works of Archimedes was published in 1897, the Archimedes Palimpsest had not been extensively explored. Its significance was not recognized until 1906, when it was examined by the Danish professor Johan Ludvig Heiberg. The palimpsest contained an extended version of Stomachion, and a treatise entitled The Method of Mechanical Theorems that had previously been thought lost. These works have therefore been the focus of research by modern scholars.
GoogleDocs
Σάββατο 18 Αυγούστου 2012
Διοφάντου Αριθμητικά. Ε. Σταμάτης
Τὰ Ἀριθμητικά του
Διοφάντου εἶναι τὸ ἀρχαιότερον ἑλληνικὸν βιβλίον ἄλγεβρας εἰς τὸ ὅποιον
χρησιμοποιοῦνται ἐξισώσεις πρὸς λύσιν προβλημάτων. Ὁ ἄγνωστος παρίσταται διὰ
συμβόλου ὁμοιάζοντος πρὸς τὸ στίγμα. Τὸ αὐτὸ σύμβολον χρησιμοποιεῖται διὰ δύο ἢ
περισσοτέρους ἀγνώστους του αὐτοῦ προβλήματος καὶ ὄχι διάφορα σύμβολα. Οἱ ἀριθμοὶ
ἐκφράζονται, ὡς γνωστόν, διὰ γραμμάτων. Ἡ ἐν σειρὰ παράταξις αὐτῶν δηλοὶ
πρόσθεσιν. Ὁ κανὼν διὰ τὸ γινόμενον
δυνάμεων τοῦ αὐτοῦ ἀριθμοῦ ὑποδηλοῦται μόνον διὰ δύο παράγοντας, πράγμα ἀρκετὸν
δὶ' ὁσουσδήποτε παράγοντας….
GoogleDocs
Παρασκευή 17 Αυγούστου 2012
Διόφαντος ο πρώτος μεγάλος αριθμοθεωρίστας
Howard Eves: «ΜΕΓΑΛΕΣ
ΣΤΙΓΜΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ»
Υπάρχουν
δύο όψεις στη μελέτη των αριθμών — η ανίχνευση σχέσεων μεταξύ αριθμών και η
ανάπτυξη της τέχνης του υπολογισμού με αριθμούς. Στους αρχαίους Έλληνες, η
πρώτη ήταν γνωστή ως αριθμητική και η δεύτερη ως λογιστική. Αυτή η ταξινόμηση
διατηρήθηκε όλο το Μεσαίωνα μέχρι περίπου τα τέλη του 15ου αιώνα, οπότε
παρουσιάστηκαν κείμενα που πραγματεύονταν και τις δυο πιο πάνω όψεις κάτω από
το κοινό όνομα αριθμητική. Είναι αξιοσημείωτο ότι σήμερα ο όρος αριθμητική διατηρεί
το αρχικό του νόημα στην ηπειρωτική Ευρώπη, ενώ στην Αγγλία και τις ΗΠΑ το
κοινό νόημα της αριθμητικής είναι συνώνυμο με αυτό της αρχαίας λογιστικής, και
το θεωρητικό μέρος της μελέτης των αριθμών στις δυο αυτές χώρες αποδίδεται με
τον περιγραφικό όρο θεωρία αριθμών.
Είναι
γενικά αποδεκτό πως τα πρώτα βήματα στην ανάπτυξη της θεωρίας αριθμών έγιναν
από τον Πυθαγόρα και τους οπαδούς του, σε συνδυασμό με τη φιλοσοφία της
αδελφότητας των πυθαγορείων ότι οι ακέραιοι αριθμοί ελέγχουν το Σύμπαν. Μεγάλο
μέρος αυτού του έργου αποτέλεσε τη βάση για το μυστικισμό που αναπτύχθηκε
αργότερα πάνω στους αριθμούς. Έτσι ο Ιάμβλιχος (περίπου στα 320 μ.Χ.), ένας
νεοπλατωνικός φιλόσοφος που άσκησε μεγάλη επιρροή, έχει αποδώσει στον Πυθαγόρα
την ανακάλυψη των φίλων αριθμών. Δύο θετικοί ακέραιοι είναι φίλοι αν καθένας
είναι ίσος με το άθροισμα των γνήσιων διαιρετών[1] του άλλου.
Έτσι οι
αριθμοί 284 και 220, που ο προσδιορισμός τους αποδίδεται στον Πυθαγόρα, είναι
φίλοι αριθμοί αφού οι γνήσιοι διαιρέτες του 220, δηλαδή οι 1, 2, 4, 5, 10, 11,
20, 22, 44, 55 και 110, δίνουν άθροισμα 284 και οι γνήσιοι διαιρέτες του 284,
δηλαδή οι 1, 2, 4, 71 και 142, δίνουν άθροισμα 220. Αυτό το ζεύγος αριθμών
απέκτησε μια μυστικιστική αίγλη και αργότερα παρέμεινε η προκατάληψη ότι δύο
φυλακτά που έφεραν αυτούς τους αριθμούς επισφράγιζαν την τέλεια φιλία μεταξύ
αυτών που τα φορούσαν. Οι αριθμοί άρχιζαν να παίζουν σημαντικό ρόλο στα μάγια,
τα ξόρκια, την αστρολογία και την κατασκευή του ωροσκόπιου.
Μετά το αρχικό ζεύγος φίλων αριθμών 284
και 220, δε βρέθηκε κανένα άλλο μέχρι που ο μεγάλος Γάλλος αριθμοθεωρίστας Πιερ
ντε Φερμά ανακοίνωσε στα 1636 ένα νέο ζεύγος αριθμών, τους 17.296 και 18.416.
Δύο χρόνια αργότερα ο Γάλλος μαθηματικός και φιλόσοφος Καρτέσιος έδωσε ένα
τρίτο ζεύγος. Ο Ελβετός μαθηματικός Λέοναρντ Όυλερ (Leonard Euler) καταπιάστηκε
με τη συστηματική έρευνα φίλων αριθμών και στα 1747 έδωσε έναν κατάλογο με 30
ζεύγη, που αργότερα τους αύξησε σε πάνω από 60. Το αξιοπερίεργο στην ιστορία
αυτών των αριθμών ήταν η καθυστερημένη ανακάλυψη, από το δεκαεξάχρονο Ιταλό
Νικολό Παγκανίνι (Nicolo Paganini) στα 1866, του παραμελημένου και σχετικά
μικρού ζεύγους 1184 και 1210. Σήμερα γνωρίζουμε πάνω από 1000 ζεύγη φίλων
αριθμών.
Η έννοια των φίλων αριθμών έχει οδηγήσει
σήμερα σε κάποιες γενικεύσεις. Μια κυκλική ακολουθία, για παράδειγμα, τριών ή
περισσότερων αριθμών τέτοιων ώστε το άθροισμα των γνήσιων διαιρετών καθενός να
είναι ίσο με τον επόμενο αριθμό στην ακολουθία είναι γνωστή ως κοινωνική
αλυσίδα (sociable chain) αριθμών. Σήμερα είναι γνωστές δύο μόνο κοινωνικές
αλυσίδες με αριθμούς μικρότερους από 1.000.000 — η μία με πέντε «κρίκους» (που
βρέθηκε από το Γάλλο Π. Πουλέ, P. Poulet) και αρχίζει από τον αριθμό
12496, και η άλλη με 28 «κρίκους» που
αρχίζει από το 14316[2].
Μια κοινωνική αλυσίδα με τρεις ακριβώς κρίκους λέγεται κλίκα (crowd). Μέχρι
σήμερα δεν έχει βρεθεί καμιά κλίκα.
Άλλοι αριθμοί, που οι ιδιότητες τους ήταν
αντικείμενο μυστικιστικών απασχολήσεων σε αριθμητικούς διαλογισμούς και γενικά
αποδίδονται στους πυθαγόρειους, είναι οι τέλειοι, οι ελλιπείς και οι πλήρεις
αριθμοί. Ας ονομάσουμε Ν το άθροισμα των γνήσιων διαιρετών ενός θετικού
ακεραίου ν. Τότε ο ν λέγεται τέλειος, ελλιπής ή πλήρης αριθμός αν Ν = ν, Ν<ν
ή Ν>ν αντίστοιχα. Έτσι ο 6 (με γνήσιους διαιρέτες 1, 2, 3) είναι τέλειος, ο
8 (με γνήσιους διαιρέτες 1, 2, 4) είναι ελλιπής και ο 12 (με γνήσιους διαιρέτες
1, 2, 3, 4, 6) είναι πλήρης.
Μέχρι τα 1952 ήταν γνωστοί μόνο 12
τέλειοι αριθμοί, όλοι άρτιοι, κι οι τρεις πρώτοι απ' αυτούς ήταν οι 6, 28 και
496. Η τελευταία πρόταση του Ένατου Βιβλίου των Στοιχείων του Ευκλείδη
αποδεικνύει ότι αν ο 2v είναι πρώτος[3]
αριθμός, τότε ο 2ν-1(2ν-1) είναι τέλειος αριθμός. Οι
τέλειοι αριθμοί που δίνονται από τον τύπο του Ευκλείδη είναι άρτιοι αριθμοί και
ο Όϋλερ έχει αποδείξει ότι κάθε άρτιος τέλειος αριθμός πρέπει να έχει αυτή τη
μορφή. Η ύπαρξη ή όχι περιττών τέλειων αριθμών είναι ένα από τα φημισμένα άλυτα
προβλήματα στη θεωρία αριθμών είναι γνωστό ότι δεν υπάρχει τέτοιος αριθμός
μικρότερος του 10100.Πέμπτη 16 Αυγούστου 2012
Παρατηρήσεις τινές επί της μεθόδου «Παρισότητος αγωγή» του Διοφάντου. Ε.Σταμάτη
Εἰς τὸ 5ον βιβλίον τῶν Ἀριθμητικῶν
του Διοψάντου παρουσιάζεται ἡ περίπτωσις νὰ ἀναλυθῆ δοθεῖς ἀκέραιος εἰς ἄθροισμα
δύο ἴσων περίπου τετραγώνων (V 9) ἢ εἰς ἄθροισμα τριῶν ἴσων περίπου τετραγώνων
(V 11). Ἡ χρησιμοποιουμένη πρὸς τοῦτο μέθοδος προσεγγίσεως καλεῖται ὑπὸ τοῦ
Διοψάντου παρισότητος ἀγωγή. Εἰς ἕκαστον τῶν προβλημάτων τούτων ὑπάρχει
περιορισμὸς καθορίζων πότε τὸ πρόβλημα εἶναι δυνατὸν νὰ λύσιν, οὕτω, εἰς τὸ
πρόβλημα V9 ὁ περιορισμὸς εἶναι: Δία νὰ ἔχη τὸ πρόβλημα λύσιν (νὰ ἀναλύεται
δηλ. ὁ δοθεῖς ἀκέραιος εἰς ἄθροισμα δύο τετραγώνων) πρέπει ὁ δοθεῖς ἀκέραιος, ἔστω
α, νὰ μὴ εἶναι περιττὸς ἀριθμὸς καὶ ὁ 2α+1 νὰ μὴ διαιρῆται ὑπὸ πρώτου ἀριθμοῦ τῆς
μορφῆς 4c—1...
Εναλλακτικά:
Διόφαντος ο Αλεξανδρεύς
G.LORIA ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ
Αι εργασίαι
των νεωτέρον μαθητών του Πυθαγόρου και του Πλάτωνος,
καλυπτόμεναι εν γένει από μίαν αχλύν
επισκιάζουσαν την διαύγειαν
και την ακρίβειαν των φιλοσοφικών έργων, έχουν επί πλέον ένα αρνητικόν χαρακτηριστικόν
γνώρισμα άξιον ιδιαιτέρας μνείας. Ότι δηλαδή ελλείπουν εντελώς από τας εργασίας
αυτών εφαρμογαί των αναπτυσσομένων θεωριών εις την
λύσιν προβλημάτων. Το προκύπτον κενόν (της βαρύτητος
του οποίου δεν έχουν ανάγκην αποδείξεως όσοι γνωρίζουν όποιον κίνητρον δια την
μαθηματικήν έρευναν αποτελούν τα προβλήματα) πληρούται θαυμασίως από
ένα κορυφαίον επιστήμονα,
τον Διόφαντον.
Περί της ζωής του Διόφαντου γνωρίζομεν ακόμη ολιγώτερα των
όσων ηδυνήθημεν να μάθωμεν
περί Ευκλείδου και Απολλώνιου. Δυνάμεθα να θεωρούμεν ως βέβαιον ότι έζησε και
απέθανεν εις Αλεξάνδρειαν, ο δε χρόνος της ζωής του πρέπει να τοποθετηθή εντός
του χρονικού διαστήματος από 200 π.Χ. μέχρι 400 μ.Χ., του όποιου το μήκος,
βάσει διαφόρων υποθέσεων, δύναται περαιτέρω) να περιορισθή
από του 150 π.Χ. μέχρι του 250 μ.Χ.
Το κυριώτερον έργον του
αποτελείται από μίαν ποικιλωτάτην συλλογήν αριθμητικών προβλημάτων υπό τον
τίτλον «Τα
Αριθμητικά». Αρχικώς το έργον τούτο περιελάμβανε δεκατρία βιβλία,
σήμερον όμως κατέχομεν μόνον τα 6. Κατά την γνώμην μερικών ιστορικών, η απώλεια
δεν πρέπει να θεωρείται τόσον σοβαρά όσον είναι η διαφορά των αριθμών 6 και 13,
διότι μερικά βιβλία ενδεχομένως εξηφανίσθησαν δια
συγχωνεύσεως της ύλης των υπό πολύ τολμηρών και ελάχιστα ευσυνείδητων αντιγραφέων.
Μία τοιαύτη παρηγορητική επιχειρηματολογία πόρρω απέχει από του να δύναται να
υποστηριχθή κατά τρόπον αναντίρρητον, διότι η ερευνά των διοφαντικών
κωδίκων διδάσκει ότι αι προσβολαί, τας οποίας υπέστη
το έργον, ανάγονται εις τον XI και ίσως τον Χ
αιώνα μ.Χ.
Δια να έκθεση μεθοδικώτερον ο Διόφαντος την ύλην που ανέλαβε να πραγματευθή, έκαμε χρήσιν ενός
ειδικού συμβολισμού (ο όποιος θα ηδύνατο να χαρακτηρισθή ως στενογραφία) ασφαλώς αρκετά ατελέστερου
εκείνου πού χρησιμοποιούμεν σήμερον, ικανού όμως να κάμη τους θαυμαστάς του να
θεωρήσουν τον Διόφαντον ως «πατέρα της
άλγεβρας». Δεν συντασσόμεθα με την άποψίν των, μολονότι αναγνωρίζομεν
ότι οι χαρακτήρες, τους οποίους χρησιμοποιεί ο μέγας Έλλην μαθηματικός, δια να
παραστήση την μονάδα, τον άγνωστον και τας δυνάμεις του, η δια να παραστήση την
αφαίρεσιν η την ισότητα δύο εκφράσεων, αποτελούν την εμβρυώδη μορφήν του
συμβολικού συστήματος, το οποίον ωδήγησε την επιστήμην του υπολογισμού εις τας υψηλοτέρας της
κατακτήσεις. Δεν είναι δε άγνωστα εις τον Διόφαντον ούτε ο νόμος των εκθετών
Χμ · Χν
= Χμ + ν
(δια μ, ν, ακεραίους, θετικούς η αρνητικούς),
ούτε ο κανών ο διδάσκων το σημείον των μερικών γινομένων αθροίσματος επί
διαφοράν δύο τυχουσών ποσοτήτων.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)


