Ανακάλυψε η Υπατία η Αλεξανδρινή τον αστρολάβο;

 Ραφαήλ Διαμαντής

Οι κλασσικοί αστρολάβοι κατασκευάζονταν στην αρχαιότητα συνήθως από μπρούντζο και είχαν διάμετρο περίπου 15 έως 20 cm, παρόλο πού κατασκευάζονταν πολύ μεγαλύτεροι και μικρότεροι σε μέγεθος. Δίχως αμφιβολία πολλοί αστρολάβοι κατασκευάζονταν από χαρτόνι αλλά λίγοι διασώθηκαν.
Πολλά προβλήματα αστρολάβων λύθηκαν με τη χρήση του πρόσθιου τμήματος του οργάνου. Το πρόσθιο τμήμα ενός αστρολάβου συνίσταται από δύο μέρη, το στερεωμένο και αυτό πού στρέφεται. Το στερεωμένο τμήμα αναπαριστά χρονικές κλίμακες και τη στερεογραφική προβολή του ουρανού όπως αυτός φαίνεται από ένα συγκεκριμένο πλάτος της επιφάνειας της γης. Τα στρεφόμενα τμήματα αναπαριστούν την ημερήσια περιστροφή του ουρανού. Το οπίσθιο τμήμα κάθε αστρολάβου περιλάμβανε ένα γωνιόμετρο για τη μέτρηση του ύψους των ουρανίων σωμάτων.
Καθώς το έργο της Υπατίας χάθηκε στη σκόνη του χρόνου, είναι δύσκολο να ειπωθεί οριστικά ότι αυτή επινόησε τον αστρολάβο ή άλλες μηχανικές συσκευές. Κάποιες πηγές πού έχουν αναφερθεί στην ιστορία της σημειώνουν ότι πολλά απ'όσα γράφηκαν γι αυτήν είναι πλαστά.
Παραμένουν όμως κάποια αυθεντικά ίχνη της ζωής της Υπατίας τα οποία ο συγγραφέας  Michael A. B. Deakin περιγράφει στο βιβλίο του  ''Οι Κύριες Πηγές περί της ζωής και του έργου της Υπατίας της Αλεξανδρινής'' (1995).

 Στην εικόνα, τα μέρη ενός αστρολάβου, από κάτω προς τα επάνω, (άξονας, γωνιόμετρο, καλούπι, μεταλλικές πλάκες, δίκτυ, ίππος).